kenniscentrum seksuele diversiteit in het onderwijs
1 mei 2008 - De lobby voor het homobeleid naar het onderwijs is een ambigue succes geworden. We moeten beter samenwerken, anders verwordt het homobeleid in het onderwijs tot een grabbelton van losse projectjes. Dit concludeert Peter Dankmeijer van Empowerment, het kenniscentrum seksuele diversiteit in het onderwijs.
Eind vorig jaar kwam de regering met haar langverwachte nieuwe homo-emancipatienota: Gewoon homo zijn. In deze nota was het hoofdstuk onderwijs niet sterk uitgewerkt. Het leek alsof de regering zich niet goed raad wist met welke richting het heen moest. Zij volstond dan ook vooral met de constatering dat er, zoals ook op diverse andere terreinen, een Gay Straight Alliantie gevormd moest worden. De intentie van de regering was om door samenwerking tussen homo-organisaties en reguliere organisaties een echte mainstreaming van homo-emancipatie (het expliciet opnemen van homoaspecten in regulier beleid) op gang te brengen.
In de lobby trokken de homo-organisaties niet samen op. Het was reeds bij de totstandkoming van de Beleidsvisie van de homo/lesbische beweging, in midden 2007, gebleken dat in de eindredactie van het stuk grote delen waren geschrapt van de in breng van de homogroepen van de onderwijsbonden, van Empowerment, van het Homojongerenplatform en organisaties als ContrariO. Daardoor bleef de regering en het parlement verstoken van een aantal belangrijke praktische suggesties.
Er was dus werk aan de winkel om dit aan te scherpen. In het voorjaar van 2008 kwam een flinke lobby op gang van diverse organisaties. COC Nederland zette groots in op breed beleid, veel geld en positioneerde haarzelf zowel als woordvoerder als uitvoeringsorganisatie. Tijdens deze lobby onderhield zij geen contact met andere relevante organisaties uit het veld. De vrees ontstond dat het COC de expertise en belangen van andere organisaties zou passeren ten faveure van haar eigen positie.
In contacten met kamerleden en ambtenaren werd deze indruk grotendeels bevestigd: het COC deed alleen aanbevelingen om haar eigen projecten (Roze Olifant en Gay Straight Alliances) te financieren en noemde andere initiatieven niet. Met het Roze Olifant project wil het COC op 20 scholen leerlingen die er niet voor uit durven te komen, ondersteunen om homobeleid op school te bewerkstelligen. Aan de hand van het uit de Verenigde Staren overgenomen idee van Gay Straight Alliances (actieclubs van homo- en heteroscholieren) wil het COC het ontstaan van homoclubs op scholen ondersteunen.
De indruk ontstond dat parlementsleden en regering een vertekend beeld kregen van de situatie in het onderwijs en de mogelijkheden voor beleid. Zo blijkt het bij de meeste betrokkenen grotendeels onbekend dat er inmiddels meer effectieve manieren zijn ontwikkeld om scholen aan homobeleid te helpen.
Voor andere organisaties was dit aanleiding om in afwijking van voorgaande jaren, toch ook hun expertise eigenstandig in te gaan brengen. De AOb voerde eigen gesprekken met de minister, Empowerment en ContrariO voerden gesprekken met kamerleden. Empowerment stuurde de vaste kamercommissie twee brieven: één over een mogelijke verplichting van homo-emancipatie op scholen en één over de noodzaak van een goed lessenpakket voor het VO.
Het netto resultaat van dit alles was, zoals te verwachten, tamelijk ambigue. De kamerleden en de regering lijken nog steeds weinig beeld te hebben van welke richting het beleid in het onderwijs op moet. Er is daardoor geen sprake van een krachtige landelijke regie. Regering en kamerleden gaan vooral af op de geluiden die bij hen het best doordringen.
De regering heeft haar Gay Straight Alliantie idee doorgezet (niet te verwarren met de Gay Straight Alliances van het COC) en de AOb opdracht gegeven om samen met Empowerment, de CBOO, CNV Onderwijs en COC Nederland tot een landelijke beleidsalliantie te komen. Hiervoor is een ton per jaar beschikbaar gesteld. Dit plan moet ertoe leiden dat de reguliere landelijke onderwijsorganisaties zelf in actie gaan komen. Kamerleden zijn door COC Nederland ervan overtuigd dat haar project Gay Straight Alliances gefinancierd moet worden en zorgden dat de regering daar een ton voor zal reserveren.
De brief van Empowerment over de noodzaak van een goed onderbouwd lespakket dat echte effecten heeft onder leerlingen kreeg geen respons. In de kamerdebatten was meer aandacht voor de roep om specifieke interventies te ontwikkelen voor religieuze scholen. Er worden nu gesprekken gepland tussen het Ministerie van OCW, reformatorische scholen en ContrariO en RefoAnders.
De lobby voor een vorm van verplichting mislukte. De belangrijkste reden was het effect van het zojuist gepubliceerde advies van de Commissie Dijsselbloem, die erop neerkomt dat de scholen geen inhoudelijke verplichtingen meer krijgen, zeker niet als het gaat om bijdragen aan maatschappelijke verandering. Dit wordt nu gezien als verwerpelijke bemoeienis; de school moet mensen weer goed leren schrijven en rekenen.
In deze context hielp het ook niet dat de acties van het COC en Empowerment niet op elkaar waren afgestemd. Het COC kwam met de suggestie om aandacht voor homoseksualiteit op te nemen in de kerndoelen. Dit was weinig zinvol omdat aandacht voor diverse leefstijlen daarin eigenlijk al staat opgenomen en omdat in veel lesmaterialen al enige aandacht is voor homoseksualiteit. Dit is wellicht bij het COC niet bekend. De suggestie van Empowerment om aandacht voor homo-emancipatie op te nemen als criterium in het schoolveiligheidsplan haalde het ook niet.
Peter Dankmeijer, directeur van Empowerment, is teleurgesteld over de gang van zaken. De inhoud van Empowerment en de vuist van het COC kunnen niet zonder elkaar: zonder richting slaat de vuist mis, met richtingsgevoel maar zonder vuist raak je ook niets. Ik hoop dat de verhoudingen in de komende maanden weer ten goede keren, anders dreigt het onderwijsbeleid een chaotische tombola van losse projectjes te worden die elk op zich te weinig effect sorteren.