empowerment pleit voor homobeleid als kwaliteitscriterium

21 februari 2008 - Empowerment, het kenniscentrum voor seksuele diversiteit in het onderwijs, pleit voor het invoeren van aandacht voor homoseksualiteit in het veiligheidsplan als criterium voor kwalitatief goed schoolbeleid.

vragen om verplichting

Geregeld krijgt Empowerment de vraag of scholen niet verplicht kunnen worden aandacht te besteden aan homo-emancipatie. Hoe dit moet gebeuren, is echter niet zo duidelijk. Van diverse zijden worden meer en minder zinnige suggesties gedaan. Na een uitvoerige verkenning, komt Empowerment met een notitie die de voor- en nadelen van diverse opties afweegt.

redenen voor de vraag om verplichting

De geregeld terugkerende vraag om een verplichting komt voort uit ongerustheid over de veiligheid van homoseksuele, lesbische en transgender leerlingen en onderwijspersoneel. + Uit onderzoek blijkt dat docenten (in het vmbo) veel lagere niveau van gezondheid en welzijn hebben dan hun heteroseksuele collegas en dat 60 procent van de homoscholieren zegt dat ze denkt dat de schoolleiding zelden of nooit tegen homovijandig geweld optreedt (tegen 33 procent van alle scholieren die denkt dat de schoolleiding tegen geweld in het algemeen optreedt).

1. Uit de ervaring van Empowerment, van lokale schoolbegeleidingsorganisaties en van lokale homoverenigingen blijkt dat schoolleiders zelden bereid zijn om onveiligheid op dit thema aan te pakken. Zij menen dat generiek veiligheidsbeleid volstaat, terwijl het glashelder is dat homospecifieke aandacht weliswaar moet worden ingekaderd in breder beleid, maar dat generiek beleid niet volstaat.
2. Zelfs als een eigen docent een aanpak eist en ervoor zorgt dat de overheid de hele invoering van de aanpak financiert (zowel in de vorm van een bijdrage aan de school als in de vorm van begeleiding), weigert de school. (Zie uitspraak Commissie Gelijke Behandeling, 2006-13)
3. Door CBOO (de netwerkorganisatie van het openbaar onderwijs) is tot twee keer toe gevraagd om onderzoek te laten doen naar de bereidheid en competentie van schoolleiders om de veiligheidsituatie van homoseksuele, lesbische en transgender leerlingen en onderwijspersoneel in te schatten en er adequaat beleid op te maken. Beide aanvragen zijn geweigerd.

mogelijke vormen van verplichting

Uit de verkenning van Empowerment bleken er vijf mogelijkheden te zijn voor een vorm van verplichting.

1. Wet op de kwaliteitszorg: de uitvoering van een eventuele homospecifieke bepaling stuit op problemen
2. Kerndoelen: er is geen controle op de uitvoering
3. Arbo-wet: heeft een beperkte uitwerking en wordt alleen gecontroleerd na individuele klachten
4. CAOs: de kracht en uitvoering van een eventuele homospecifieke bepaling hierin is moeilijk in te schatten
5. Algemene wet gelijke behandeling: implementatie van deze wet vindt alleen plaats op basis van individuele klachten van onderwijspersoneel, tot nu toe worden zelden klachten ingediend

aanbeveling

Empowerment stelt dat in plaats van te spreken van een verplichting, het beter zou zijn om te spreken van een kwaliteitscriterium. Als een risico onvoldoende zichtbaar is, is het immers nodig dat de autoriteiten dit zichtbaar maken. Omdat het niet wenselijk is om inhoudelijk voor te schrijven wat scholen in detail, zouden moeten doen, is het stellen van een kwaliteitscriterium een betere oplossing.

De voorkeur gaat dan uit naar een criterium voor het veiligheidsplan. Een kwaliteitscriterium daaraan zou men kunnen formuleren als:

De school besteedt in haar veiligheidsplan aandacht aan hoe de school de veiligheid van homoseksuele, lesbische en transgender leerlingen en -personeel garandeert. Het is onvoldoende om zonder toelichting aan te geven dat dit onderwerp wordt meegenomen in breder of generiek beleid. Het is nodig dat de school concreet aangeeft hoe zij sociale uitsluiting van deze leerlingen en van dit personeel voorkomt.

Op deze manier laat men scholen de ruimte voor eigen invulling, terwijl ze tegelijkertijd gedwongen worden na te denken en te formuleren hoe zij dit gaan aanpakken. Het kwaliteitscriterium geeft zowel belangenorganisaties als individuen een aanknopingspunt om hun rechten te eisen of om mee te praten over de aanpak. Mogelijk creëert zon bepaling een vraag naar ondersteuning, waar nu het Ministerie van OCW veel geld pompt in stimulering van scholen die liever niet willen meewerken.

Momenteel is de meest logische optie dat een criterium voor het veiligheidsplan opgenomen wordt in de onderwijs CAOs. Het zou echter de moeite waard zijn als verkend wordt of zon bepaling kan worden opgenomen in regelgeving die een grotere reikwijdte heeft.

Lees hier de volledige brief aan de Vaste Kamercommissie voor Onderwijs

Naschrift: in de kamerdebatten over de homo-emancipatienota hebben geen van de kamerleden gebruik gemaakt van deze notitie of gewag gemaakt van een verplichting of een kwaliteitscriterium. Eerdere vragen hierom vanuit de PvdA zijn ingeslikt met als argument dat er voldoende verplichting bestaat omdat de kerndoelen er ruimte voor geven en de inspectie geacht wordt scholen op dit punt te monitoren.