Zijn homo's net zo gelukkig als hetero's?

1 januari 2007 - Het Sociaal en Cultureel Planbureau besteedde in het Nieuwsjaarsboekje "Veel Geluk in 2007" een column aan de acceptatie van homoseksualiteit in Nederland. Het artikel (en het hele boekje) is zeer de moeite van het lezen waard.

"Homoseksualiteit wordt in Nederland vrij breed geaccepteerd. Vrijwel heel de Nederlandse bevolking vindt dat homoseksuelen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij dat willen. Ook onder allochtonen is de meerderheid die mening toegedaan. Die brede algemene acceptatie betekent echter niet dat homoseksualiteit in onze samenleving inmiddels een vanzelfsprekendheid is geworden die geen weerstanden meer oproept. Zo is één op de vijf Nederlanders erop tegen dat het burgerlijk huwelijk is opengesteld voor homoseksuelen. En in het openbaar moeten homoseksuelen zich vooral onopvallend gedragen (Keuzenkamp et al. 2006).

Vergeleken met enkele decennia geleden en vergeleken met de meeste andere landen is homoseksualiteit in Nederland beduidend meer geaccepteerd. Gelukkig is dat zo, maar of homoseksuelen nu ook gelukkiger zijn dan vroeger weten we eigenlijk niet. Wel kunnen we wat zeggen over de vraag of homoseksuelen net zo gelukkig zijn als heteroseksuelen. En over de vraag of dat voor homo's en lesbo's wellicht anders ligt. Onderzoek levert ons verschillende aanknopingspunten om deze vragen te beantwoorden. Een eerste is het antwoord op de vraag aan homoseksuelen hoe men de eigen seksuele voorkeur ervaart. Recent onderzoek heeft aangetoond dat een kleine, maar toch zeker niet te verwaarlozen groep homoseksuelen liever hetero wil zijn: 17% van de homoseksuele mannen en 10% van de lesbische vrouwen denkt er zo over. Daarnaast ervaart een vrijwel even grote groep zijn of haar homo- of biseksueIe gevoelens als een probleem (Bakker et al. 2006; Keuzenkamp et al. 2006).

Een andere bron is grootschalig periodiek onderzoek naar het psychisch welbevinden onder de bevolking, waaraan ook een groot aantal bomoseksuelen heeft meegedaan. Direct naar hun geluksbeleving gevraagd, blijkt dat homoseksuelen minder gelukkig zijn dan heterosekuelen. Homomannen zijn vergeleken met heteromannen zowel minder vaak voortdurend gelukkig (56% tegenover 78%) als vaker nooit gelukkig.

Het valt overigens op dat in alle besproken onderzoeken homoseksuele mannen minder gelukkig in het leven staan dan homoseksuele vrouwen. Mannen zijn ook minder vaak open over hun homoseksualiteit dan vrouwen (Keuzenkamp et al. 2006). Men zou kunnen denken dat die sekseverschillen samenhangen met het feit dat de maatschappelijke acceptatie van mannelijke homoseksualiteit geringer is dan die van vrouwelijke homoseksualiteit. Eigen onderzoek wijst uit dat er inderdaad weliswaar een significant, maar klein verschil is. Een andere verklaring die mogelijk bij de lezer opkomt, is dat mannen meer negatieve ervaringen zouden opdoen dan vrouwen. In de media wordt immers wél met enige regelmaat melding gemaakt van geweld tegen homoseksuele mannen, maar niet van geweld tegen lesbische vrouwen. Uit eigen onderzoek blijkt echter dat meer lesbische vrouwen zeggen negatieve ervaringen te hebben meegemaakt dan homoseksuele mannen. Ander onderzoek wijst uit dat vrouwen wat vaker last lijken te hebben van verbaal geweld en mannen meer van fysiek geweld (Van San en De Boom 2006).

In elk geval is duidelijk dat homoseksuelen minder gelukkig zijn dan heteroseksuelen en dit geldt in het bijzonder voor homomannen. Vermoedelijk kan een deel van dit 'ongeluk' van homoseksuelen worden toegeschreven aan het behoren tot een minderheidsgroep. Het afwijken van de dominante groep kan voor sommigen een bron van een zeker onbehagen vormen. Bovendien zou kunnen meespelen dat homoseksuelen minder vaak een vaste partner hebben (Sandfort et al. 2003) en dat voor hen het krijgen van kinderen - iets dat veel mannen en vrouwen willen - lastiger te realiseren is.

Waarschijnlijk speelt ook de beperkte maatschappelijke acceptatie een rol. Homoseksualiteit wordt dan wel vrij breed geaccepteerd, maar nog zeker niet alom. Bovendien zijn er grenzen aan de acceptatie. Openlijke uitingen van homoseksualiteit, zoals zoenen in het openbaar, worden niet gewaardeerd en homoseksuelen moeren zich vooral 'gewoon' gedragen (Keuzenkamp er al. 2006). Nog altijd is geluk voor hen niet gewoon."

[Bron: Veel Geluk in 2007, Uitgave Sociaal en Cultureel Planbureau, ISBN 978 90 377 0295 8, Anna Adolfsen en Saskia Keuzenkamp, pag. 159 - 160 – 161]