Pesten op een afstandje

8 december - Voor het eerst sinds twee jaar klagen ouders over treiterlijnen waarmee kinderen elkaar pesten. Cyberpesten mag alleen zonder 'schadelijke gevolgen'. De cyberpersters zijn weer terug.

Stichting De Kinderconsument, een organisatie die kinderen bewust probeert te maken van beïnvloeding door media, ontving eind november voor het eerst sinds twee jaar weer klachten van ouders over verontrustende namaaktelefoongesprekken. Hun kinderen krijgen berichten dat ze van school gestuurd zijn, gezakt zijn voor een examen of verkeersboetes hebben.

Naar aanleiding van deze klachten stelde Tweede Kamerlid Joop Atsma (CDA) op de dag van de verkiezingen, 22 november, vragen aan minister Wijn van Economische Zaken. Twee jaar was het stil rond deze vorm van cyberpesten, want in 2004 maakte minister Brinkhorst van Economische Zaken harde afspraken met lijnen als Treiterbabe.nl en SMS City.

De treiterlijnen werden destijds niet verboden. Maar beheerders moesten wel alle berichten verwijderen die schadelijke gevolgen voor de ontvanger zouden kunnen hebben. Volgens Atsma worden deze afspraken door de lijnen niet meer nageleefd. Het liefst zou Atsma de lijnen dan ook verbieden. Het ministerie lijkt vooralsnog geen reden te zien om in te grijpen, want bij Economische Zaken of toezichthouder OPTA zijn nog geen klachten binnengekomen.

Op een site als SMS City staan meer dan zestig 'scenario's', – ofwel vooraf ingesproken telefonische boodschappen. Via internet zijn korte fragmenten te beluisteren van practical jokes over schoolverzuim of achterstallige verkeersboetes. Daarnaast biedt de website grappen als de bestelling van vijftig pizza's die zogenaamd naar op weg zijn, of een verzoek van een onbekende aanbidster die nog een zaaddonor zoekt.

Treiteraars bellen naar een nummer tegen betaling van tachtig cent per minuut en tikken het telefoonnummer van hun slachtoffer en de code van het treiterbericht in. Als het slachtoffer gebeld wordt, kunnen de treiteraars meeluisteren naar de reactie op treitergein als: "Zin in seks?" of "Verkeersboetes niet betaald?"

"Volwassenen horen wel dat het nep is, maar voor kinderen is dat anders", zegt Bamber Delver, voorzitter van De Kinderconsument. "Natuurlijk bellen kinderen ook niet naar de OPTA of het ministerie. Als ze gepest worden willen ze dat zelf oplossen. De minister moet zich afvragen of hij wil dat er geld verdiend wordt aan treiteren. Het is raar dat stalken verboden is, maar dat commerciële treiterij gewoon is toegestaan."

Volgens Delver is pesten via de telefoon sterk in opkomst. "We hadden al te maken met pesten via MSN op internet, maar nu leiden websites dus ook tot telefonisch pesten. Van de 10-jarigen heeft 70 procent een mobieltje en tieners hebben er vrijwel allemaal een. Ze krijgen de gekste berichten. Ouders begrijpen niet hoe dat kan."

SMS City verwijderde na afspraken met de overheid in 2004 een aantal treiterberichten van de site, vertelt Robin Weesie van de treiterlijn. "Geen telefoontjes meer van: uw dochter heeft een ongeluk gehad. Sindsdien is het heel onschuldig. Ik begrijp dan ook niet waar Atsma en stichting De Kinderconsument zich ineens druk om maken." Volgens Weesie maken met name jongeren gebruik van de dienst. Hoeveel mensen dagelijks bellen met de treiterlijn kan SMS City niet zeggen. "Wij zien alleen de belminuten tikken en dat loopt goed."

Niemand kan voorkomen dat hij gebeld wordt door een treiterlijn. PvdA-Kamerlid Martijn van Dam wil dat veranderen. Hij diende een wetsvoorstel in om alle callcenters, waartoe hij ook treiterlijnen rekent, verplicht te stellen zich aan te sluiten bij Infofilter. Die organisatie zorgt er nu al voor dat de bij hen geregistreerde nummers niet gebeld worden door aangesloten telemarketingbedrijven.

Maar Weesie ziet hierin voor SMS City geen probleem: "Het is niet zo dat wij de mensen zelf bellen. Dat doet namelijk de persoon die de grap uithaalt. Hij of zij toetst het nummer zelf in en betaalt de kosten. Wij zetten er alleen het bandje tussen."

[Bron: NRC, Laura van Baars]