kenniscentrum seksuele diversiteit in het onderwijs
19 februari 2007 - HIV-infecties nemen speciaal onder homomannen toe. Veel (jonge) mannen nemen bewust grote risico's. Waarom? The Independent publiceerde een verhelderend Engels artikel over de complexe achtergronden en het belang van educatie.
""Adam" had voor het eerst seks met jongens toen hij 17 was. Twee jaar geleden, op zijn 20ste, ontdekte hij dat hij HIV-positief is.
Adam begon met onveilige seks toen hij als student naar Londen verhuisde en geeft toe dat hij risico's nam, hoewel hij over AIDS wist en het belang van condooms kende. "Ik deed veel selscontacten op via het internet en leerde zo drugs te gebruiken tijdens seks. Een korte ontkenning tijdens de chat vooraf stelden me gerust - ben je POZ of niet? Dan kwam die knul langs en we hadden lol, maar de volgende ochtend had ik dan spijt - ik wist natuurlijk eigenlijk wel dat iemand die onveilige aan seks doet ofwel positief is of het binnenkort zal zijn. "
Adam is niet de enige. Meer den 2300 homomannen in het Verenigd Koninkrijk werden in 2005 positief getest op HIV - het hoogste aantal sinds 1981. Daarmee komt het totale aantal HIV+ homomannen op 28.000, terwijl naar schatting 9.000 mannen dat nog niet eens weten. Hoewel de cijfers zich onder andere bevolkingsgroepen stabiliseren ofwel teruglopen, zoals bij heteroseksuele mannen en drugsverslaafden die naalden gebruiken, neemt het aantal HIV-positieve homomannen alleen maar toe. Cijfers van het Health Protection Agency (HPA) geven aan, dat HIV-infectie door homoseksueel contact gedurende de laatste vijf jaar met 55% is gestegen. Dit soort infectie is nu de oorzaak van eenderde van alle nieuwe diagnoses in Groot-Brittannië.
Over het geheel genomen is slechts een 0,5% van de populatie tussen 15 en 44 jaar in het Verenigd Koninkrijk HIV-positief, maar onder homomannen is naar schatting 5,2% HIV+ (zowel bekend als onbekend). Dat aantal is in Londen zelfs 8,4%.
Het HPA rapport over de toename van HIV-infecties in het Verenigd Koninkrijk droeg de titel "Een Complex Beeld" en het profiel van homomannen ten opzichte van HIV verschilt inderdaad van andere bevolkingsgroepen. Hoewel het merendeel van de nieuwe heteroseksuele HIV-infecties optreedt onder de zwarte bevolking die de infectie in het buitenland opdoet, raakt meer dan 80% van de homoseksuele mannen op nationale bodem besmet en driekwart is geboren in Groot-Brittannië.
Het meest zorgen baart nog het feit, dat steeds meer homomannen bewust onveilig vrijen met meerdere sekspartners. De Health Protection Agency (HPA)noemt het UAI ("unprotected anal intercourse"), maar binnen de homogemeenschap heet het "barebacken" - en het verschijnsel neemt toe.
Sommige HIV-negatieve mannen zetten advertenties in homobladen en vragen om seks met mannen die positief zijn, omdat het risico de seksuele kick zou vergroten. Er zijn ook bars waarvoor met onveilige seks wordt geadverteerd.
Een sterk risicoverhogende factor is het grote gebruik van "crystal meth" in homobars. Meer dan 20% van de mannen in zulke gelegenheden gebruikt deze drug, die eenzelfde roes opwekt als "crack" - maar dan gedurende enkele uren aaneen - en die de kans dat de gebruiker risico's neemt tijdens seks vergroot.
Onderzoek in de VS wijst uit, dat gebruikers van crystal meth een drie keer grotere kans hebben HIV-positief te zijn dan zij, die de drug niet gebruiken. Adam is het daarmee eens. Hij zegt: "Waarom ik onveilige seks had? Het voelde prima, ik was 'high', wilde seks met mannen. Ik begreep het nut van veilige seks beter dan menig ander en gebruikte ook condooms, maar niet altijd."
De Terrence Higgins Trust is de oudste HIV-belangenvereniging in Groot-Brittannië en vernoemd naar een van de eerste mensen in het Verenigd Koninkrijk, die aan de ziekte overleden. Oliver Wright van de Trust zegt: "Er is een aantal dingen verbonden met de toename van HIV diagnoses. Een aantal homomannen weten heel goed wat de gevaren zijn en doen het toch.
Veel homomannen hebben, als gevolg van homohaat en pestgedrag in scholen en op het werk, een bepaalde mate van zelfhaat.
De oudere generatie werd veelal een schuldgevoel aangepraat door hun familie, vooral wanneer die Katholiek is of van een andere religieuze signatuur en dat kan uitmonden in zelfhaat en het nemen van risico's, omdat ze vinden dat ze toch niet beter verdienen. Homomannen hebben meer psychische gezondheidsproblemen, meer suïcidale gedachten dan doorsnee en dat alleen al kan inhouden, dat ze sneller risico's nemen.
Onveilig gedrag is voor een aantal homomannen ook deel van hun eigen culturele identiteit - ze zien seks als alleen maar seks en niet als relationeel of verbonden met liefde. Dat verschilt sterk van de manier waarop vrouwen over hun seksualiteit denken. Sommige (homo-)mannen vereenzelvigen het homo-zijn met het hebben van snelle seks met veel mannen - en zelfs al hebben ze een relatie, dan nog zoeken ze vaak "opwindende" seks daarbuiten.
Dat is ook het probleem: iemand een poster over HIV geven is niet genoeg; het gaat hier om heel ingewikkelder zaken die te maken hebben met hoe homomannen zichzelf zien en hoe de maatschappij ze ziet.
Het zijn niet alleen homomannen die onveilig vrijen. Er is een nieuwe generatie van jonge mannen die de eerdere campagnes met neervallende grafstenen en donderende grafstemmen uit de vroege jaren 80 niet kennen en die geen bekenden, vrienden of partners hebben die aan AIDS overleden, omdat antiretrovirale medicijnen nu betekenen, dat iemand jarenlang blijft leven en er jarenlang gezond uit kan zien. Het aantal sterfgevallen door AIDS was het hoogst in 1996, toen er 1496 doden waren - nu zijn er minder dan 500 elk jaar.
Door de toegenomen acceptatie van homoseksualiteit komen mannen en tieners op steeds jongere leeftijd uit de kast en hebben ze op steeds jongere leeftijd (onbeschermde) seks. De Puffta-website werd 7 jaar geleden opgezet en richt zich tot jonge homomannen. Puffte voert elk jaar een onderzoek onder meer dan 800 homomannen en -jongens tussen 13 en 21 uit. De resultaten zijn alarmerend.
Het onderzoek van verleden jaar wees uit, dat 35% van de respondenten onbeschermde seks had gedurende de voorafgaande 3 maanden en een even groot percentage wist niet of ze positief waren of niet. De cijfers over 2006 laten waarschijnlijk opnieuw een toename van respondenten met risicovolle seks zien, die hun status niet kennen.
Simon Johnson (25), redacteur van de website, zegt: "Er is een groot probleem met betrekking tot jonge mannen die rondlopen met HIV, die veelvuldige, onveilige seks hebben en die geen idee hebben of ze besmet zijn of anderen kunnen besmetten. Het HIV-virus verspreidt zich nu onder een bijzonder jonge groep die geen informatie over HIV of safe seks krijgt. Ze praten er niet over en ze laten zich niet testen, omdat het probleem er voor hen niet is.
Jonge mannen zijn niet alleen een gevaar voor zichzelf", volgens Johnson. "Een oudere man, die zichzelf regelmatig laat testen en negatief is, kan contact hebben met een jongen van 18, ervan uitgaan dat die jong en dus onbesmet is, terwijl die jongere juist het grootste gevaar vormt." Wen ander probleem is het feit dat mannen die ARV medicatie slikken, denken dat ze minder virusverwekkers hebben door hun medicatie en dus minder gevaar lopen iemand anders te besmetten. Ze kunnen nog steeds anderen besmetten. Bovendien kunnen ze een tweede SOA oplopen, zoals gonorrhoe en daardoor de effectiviteit van hun eigen ARV behandeling verminderen."
Medicijnen hebben HIV van een veroordeling tot de dood verandert in een chronische aandoening, maar die medicijnen zijn er nog maar zo'n tien jaar en het virus ontwikkelt doorlopend resistenties. Een vaccine is nog niet in zicht en condooms blijven het meest effectieve middel tot preventie.
Daarom geven zowel Johnson als Wright aan, dat scholing en educatie het sleutelwoord is en dat scholen op dit moment te weinig steun en informatie geven aan holebijongeren. De jongste overheidscampagne over SOA's die zich op tieners richt, heeft het alleen over heteroseksuele paartjes en noemt HIV or AIDS niet eens bij naam. Johnson: "Ik herinner me die afschrikwekkende advertenties [van vroeger] niet en misschien zijn die nu weer nodig om jonge homomannen wakker te schudden." Die boodschap komt helaas te laat voor Adam.
[Bron: Maxine Frith, The Independent, 25 november 2006, vertaling/redactie FS]