kenniscentrum seksuele diversiteit in het onderwijs
Coming-out is altijd een lastig onderwerp, vooral op school. Tieners liggen immers nog vaak met hun gevoelens overhoop en anders maakt de omgeving het ze vaak moeilijk er vanzelfsprekend openlijk over te zijn.
In de handleiding Dubbel Divers worden verschillende tips gegeven om hiermee om te gaan.
De puberteit is een cruciale fase in de ontwikkeling van ieder mens. Terwijl heteroseksuele tieners zich bewust worden van hun seksualiteit en romantische gevoelens voor het andere geslacht krijgen, voelen homoseksuele tieners zich buitengesloten. Er heerst een enorme sociale druk als het gaat om sekserollen. Mensen die niet precies aan het standaardmodel voldoen, hebben de indruk dat er voor hen geen plaats is in de dagelijkse werkelijkheid. Daardoor kunnen ze zich eenzaam, verward en "abnormaal" voelen. Dit kan zelfs leiden tot zelfmoord.
In hun hulpeloosheid voelen veel lesbische vrouwen en homoseksuele mannen zich vaak gedwongen om te kiezen tussen een hetero/homoseksueel dubbelleven of een openlijke coming out. Dit coming out-proces wordt door een reeks van variabelen beïnvloed: geslacht, etnische groep, omgeving (stad of landelijk), waarden en houdingen van de desbetreffende maatschappij, individuele aspecten en aanleg. De manier waarop meisjes en jongens op een leven in de maatschappij in de traditionele geslachtsrollen worden voorbereid, beïnvloedt hun coming-out.
Vele hulpverleners/hulpverleensters stellen vast dat meisjes hun neiging tot hetzelfde geslacht na een periode van een "intieme" of "romantische" omgang met een ander meisje ontdekken, terwijl jongens het eerder na het ontdekken van de seksuele gevoelens voor andere jongens of na concrete seksuele gebeurtenissen met jongens ondervinden.
Er zijn over het algemeen al niet veel rolmodellen voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen en biseksuelen, maar voor migranten is dit helemaal een probleem. Er zijn bij etnische minderheden geen figuren uit het openbare leven die open en bloot uit komen voor hun homoseksualiteit en waarmee jonge mensen zich zouden kunnen identificeren. Dit gebrek aan rolmodellen draagt bij aan gevoelens van isolatie en een laag zelfvertrouwen bij veel lesbische vrouwen en homoseksuele mannen. Een homoseksueel die tegelijkertijd lid is van een etnische minderheid heeft te kampen met verschillende vormen van discriminatie. Een gekleurde lesbienne, bijvoorbeeld, heeft zowel met racisme, seksisme en homohaat te kampen.
Er is echter een onderscheid tussen een minderheidsstatus op grond van seksuele voorkeur en die op grond van etnische afkomst. Lesbische vrouwen en homoseksuele mannen worden in families geboren en groeien in families op die geen rekening houden met een afwijkende seksuele voorkeur, en familieleden reageren dikwijls op deze ontwikkeling met negatieve gevoelens (angst, afschuw, haat, schuldgevoel). De ouders van lesbische vrouwen en homoseksuele mannen hebben verdriet om het verlies van het heteroseksuele leven dat ze hun kind hadden toegedicht. In het geval van een minderheidsstatus op grond van etnische afkomst zijn families vaak enorm trots op hun culturele achtergrond en steunen hun kind dan ook in zijn of haar identiteit.
Als docent of hulpverlener moet u zich realiseren dat coming out een persoonlijke keuze is en dat het een doorgaand proces is. Daarom is het belangrijk om de beslissing van jonge mensen hierover te respecteren. Om goede ondersteuning te bieden, kunt u best een veilige sfeer creëren en u begripvol opstellen, zodat tieners vrijuit kunnen praten over hun behoeften. Ze hebben steun en aanmoediging nodig om hun gevoelens en identiteitskwesties te kunnen hanteren.
Het is belangrijk de gevoelens van de jongeren te respecteren en ieder mens te accepteren zoals hij is. Hulpverleners en docenten moeten de manier waarop een cliënt of leerling zichzelf definieert, accepteren en niet in twijfel trekken. Hou er echter rekening mee dat er een kleine groep mensen is die seks heeft met mensen van hetzelfde geslacht maar zichzelf niet homoseksueel noemt. Het is daarom belangrijk om de woorden te begrijpen waarmee ze zichzelf beschrijven, oftewel waarom ze zichzelf niet homoseksueel noemen.
Hierna geven we een aantal tips voor hoe u in de klas kunt omgaan met coming-out. Maar voordat u daaraan begint, willen we u vragen even stil te staan bij uw eigen positie daaromtrent.
Een leerling/leerlinge mag niet gedwongen worden er naar zijn of haar klasgenoten te voor uit te komen. Het moet de eigen beslissing van de jongere zijn, omdat deze beslissing zijn/haar leven diepgaand zal veranderen.
Houd rekening met de moeilijkheden waarmee personen met verschillende culturele achtergronden tijdens het coming out-proces worden geconfronteerd.
Vergeet niet dat zij bezig zijn met hun eigen identiteit op te bouwen en dat het storend is als zij met iemand worden geconfronteerd die de normen van de meerderheid niet volgt. Daardoor wordt hun eigen ontwikkeling en de in dit verband genomen beslissingen ter discussie gesteld.
Hierna geven we een aantal tips voor hoe u als leerlingbegeleider of hulpverlener kunt omgaan met coming-out. Maar voordat u daaraan begint, willen we u vragen even stil te staan bij uw eigen positie daaromtrent.
Bron: Dubbel Divers, 2004